เรือกอและ..ราชินีแห่งน่านน้ำแหลมมลายู วิถีคนเลแห่งบางนรา มรดกอันทรงคุณค่าของทะเลชายแดนใต้

เรือกอและ..ราชินีแห่งน่านน้ำแหลมมลายู วิถีคนเลแห่งบางนรา มรดกอันทรงคุณค่าของทะเลชายแดนใต้

การเสด็จแปรพระราชฐานเยี่ยมราษฎร​ในพื้นที่ภาคใต้ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว​ภูมิพลอดุลยเดช​มหาราช​ บรมนาถบพิตร​ พร้อมด้วยสมเด็จ​พระนางเจ้าสิริกิติ์​พระ​บรม​ราชินีนาถ​ พระราชชนนีพันปีหลวง​ ในอดีต​จะมีอีกหนึ่งพระราชกรณียกิจ​ที่ชาวนราธิวาส​ซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณ​อย่างหาที่สุดมิได้​ นั่นก็คือการเสด็จ​ทอดพระเนตร​การแข่งขัน​เรือกอและ​ณ​ ท่าพระ​ยาสาย​ การแข่งขัน​เรือหน้าพระที่นั่ง​ประจำปีของ​จังหวัด​ที่มีมาจนถึงปัจจุบัน​ และวันนี้จะพาไปรู้จักกับ “เรือกอและ” สัญลักษณ์ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดนราธิวาส​กันค่ะ

ชาวนราธิวาสมีความผูกพันกับเรือกอและมาช้านาน ซึ่งใครถ้าอยากเห็นเรือกอและสวยๆ สามารถแวะมาได้ที่ชุมชนชายทะเล​ ที่นี่จะมีเรือกอและจอดเรียงรายสองฝั่งริมแม่น้ำบางนรา ด้วยลวดลายสวยงามสะดุดตา และบรรยากาศของวิถีประมงที่เรียบง่าย จึงเป็นเสน่ห์ของชุมชนในแบบวิถีชาวเลดั้งเดิม ที่ยังคงมีให้เห็น​ โดยงานศิลปะบนลำเรือเปรียบเสมือนวิจิตรศิลป์ ที่พลิ้วไหวบนเกลียวคลื่น ซึ่งเรือกอและนิยมทาสี แล้วแต่งแต้มด้วยสีสันสวยงาม พร้อมลวดลายที่ผสมผสานวัฒนธรรมไทย จีน มลายู กลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่ล้ำค่า

นายอับดุลเลาะห์ มะดิง ช่างเขียนลายเรือกอและ บอกว่าเขามีความผูกพันกับเรือกอและมาตั้งแต่เด็ก ประกอบกับมีความรักในงานศิลปะ จึงไม่อยากให้การเขียนลายเรือกอและสูญหายไป มีความตั้งใจที่จะสืบสานด้วยการยึดอาชีพนี้ แม้ยุคสมัยจะเปลี่ยนไปทำให้คนรุ่นใหม่ให้ความสนใจอาชีพนี้น้อยลง จนทำให้ในจังหวัดนราธิวาสมีช่างเขียนลายเรือกอและเหลือเพียง 3 – 4 คนเท่านั้น ซึ่งการเขียนลายเรือกอและแต่ละลำจะใช้เวลาประมาณ 20 วัน ถึง 1 เดือน จึงต้องมีใจรักในงาน โดยรู้สึกภาคภูมิใจที่ได้เห็นเรือกอและยังคงอยู่คู่จังหวัดนราธิวาส

“กอและ” เป็นภาษามลายู แปลว่า โคลงเคลง ล่องลอย คือภูมิปัญญาชาวบ้านที่คิดที่สร้างออกแบบให้เรือหาปลาสามารถต้านทานคลื่นชายฝั่งได้ดี โดยลำเรือทำจากไม้เนื้อแข็งที่มียางในเนื้อไม้ เช่น ตะเคียน ไม้พะยอม และไม้หลุมพอ เนื่องจากท้องเรือมีลักษณะคล้ายก้นกระทะ ช่วยให้ต่อสู้กับคลื่นลมแรงในทะเลได้ เรือกอและจะมี 2 แบบ คือ เรือกอและแบบดั้งเดิม ที่มีลักษณะหัวและท้ายเรือเรียว และเรือท้ายตัด ที่หัวเรือคล้ายเรือกอและดั้งเดิมแต่ช่วงท้ายตัดเป็นเหลี่ยม

ส่วนประกอบที่สำคัญของลำเรือประกอบด้วย​ จาปิง คือ ส่วนที่อยู่บริเวณหัวเรือ บางา คือ ส่วนที่ใช้มัดเชือกและแขวนตะเกียง ซางอ ส่วนประกอบของเรือบริเวณตรงกลางลำ และตรงท้ายเรือ ใช้วางเสาใบเรือ เกาะแย คือส่วนที่อยู่ตรงตอนท้ายของเรือ ใช้สำหรับวางหางเสือเรือ ซึ่งเรือกอและ เป็นเสมือนศิลปะเพื่อชีวิต เพราะมิได้มีเพียงลวดลายที่สวยงามเท่านั้น ทว่ายังเป็นเครื่องมือในการจับสัตว์น้ำเลี้ยงชีพของชาวประมงด้วย

นอกจากบทบาทของเรือกอและที่ใช้ในการออกจับสัตว์น้ำแล้ว เรือกอและยังมีหน้าที่ และบทบาทในการแข่งขัน ประชันความงามและความเร็วของฝีพายด้วย​ โดยช่างต่อเรือกอและได้พัฒนาขนาดของเรือกอและให้เล็กลงและเร็วขึ้นกว่าเดิม เพื่อใช้สำหรับการแข่งขันประลองความเร็ว ในการแข่งเรือกอและหน้าพระที่นั่ง ณ บริเวณปากน้ำบางนรา อำเภอเมืองนราธิวาส​ ประเพณี​สำคัญที่มีมาจนถึงปัจจุบัน​

เรือกอและจึงเป็นมรดกอันทรงคุณค่าของทะเลชายแดนใต้ ที่สร้างความภาคภูมิใจให้แก่คนในท้องถิ่น ซึ่งมาจากการถ่ายทอดภูมิปัญญาการประดิษฐ์เรือ การวาดลวดลายในลำเรือที่ถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น ทำให้เรือกอและยังคงอยู่คู่น่านน้ำทะเลใต้จนถึงปัจจุบันค่ะ

———————

1,296 total views, 3 views today